เป็นงานบุญเพื่ออุทิศส่วนกุศบลไปหาผู้ตายซึ่งตายด้วยอุบัติเหตุต่าง ๆ รวมทั้งตายทั้งกลมหรือตายเนื่องจากการคลอดบุตร ทั้งนี้เพราะเชื่อว่าคนที่ " ตายโหง " นั้นวิญญาณไม่มีความสุข ผู้ที่ยังอยู่เช่นสามีหรือภรรยา และลูกหลานพี่น้อง มักจะเชิญวิญญาณของผู้ตายเข้าสิงขอนกระด้างหรือคนทรงเจ้าที่มีอาชีพนี้โดยเฉพาะ เพื่อไต่ถามถึงความเป็นอยู่หลังจากที่เสียชีวิตแล้ว และถามถึงความต้องการ เมื่อทราบว่าวิญญาณต้องการสิ่งใดก็จะจัดส่งไปให้โดวิธีจัดถวายทาน ทั้งนี้ไม่จำเป็นว่าจะต้องทำบุญอุทิศให้ตรงกับวันตายก็ได้ แต่มักนิยมทำครบรอบปีตายมากกว่า ปอยเข้าสังฆ์จะจัดที่บ้าน เพราะคนตายสมัยก่อนจะต้องรีบนำไปฝัง ไม่นิยมเผาเมือนในปัจจุบัน และในขณะที่ตั้งศพบำเพ็ญกุศลนั้นไม่มีพิธีทำบุญอุทิศถวายทานให้ผู้ตาย นอกจากพิธีสวดหรือแสดงพระะรรมเทศนา จะจัดพิธีทานทีหลังเมื่อเจ้าภาพพร้อม ถ้าเทียบกับภาคกลาง ก็เช่นเดียวกับทำบุญร้อยวันให้ผู้ตายนั่นเอง
   การจัดปอยเข้าสังฆ์ เจ้าภาพจะจัดเตรียมเครื่องปัจจัยไทยทานตามกุศลเจตนา และความเชื่อ ซึ่งนิยมทำเป็นบ้านจำลอง มีเครื่องใช้ครบถ้วนทั้งที่นอนหมอนมุ้งถ้วยชามเสื้อผ้ารองเท้ากระจกเงา หวี และมีเครื่องบริโภค คือข้าว น้ำและอาหารตลอดจนหมากเมี่ยงพลูบุหรี่ต่าง ๆ โดยครบถ้วน โดยเฉพาะหญิงที่ตายทั้งกลมหรือตายเพราะการคลอดหรือหลังคลอดนั้น ถือว่าหญิงนั้นมีกรรมหนัก จะทำเรือสำเภาขนาดประมาณ ๕ เมตร กว้าง ๒ เมตร พร้อมทั้งพายและอุปกรณ์จับปลาต่าง ๆ ใส่ลงในเรือนั้นด้วย โดยเชื่อว่าสำเภาจะพาไปสู่สุคติภาพ และขณะเพียวกันเครื่องมือจับสัตว์ก็ใช้ช่วยหากินในระหว่างเดินทางไปด้วย
   เนื่องจากเชื่อกันว่า ผู้ที่ถึงแก่กรรมโดยฉับพลันหรือตายโหงนี้ จะเสวยกรรมวิบากทนทุกข์ทรมานมาก ดังนั้น การถวายทานเพื่ออุทิศส่วนกุศลไปให้นั้นจะต้องมีทั้งสังฆ์เครื่องดิบและสังฆ์เครื่องสุก ในชุดสังฆ์เครื่องดิบนั้น เจ้าภาพจะจัดหาของสดคาวถวายแด่พระสงฆ์ที่บริเวณทางไขว้หรือบริเวณทางแยกในเวลาใกล้ค่ำ เมื่อพระสงห์อนุโมทนาแล้วก็ให้ขุดหลุมฝังเครื่องดิบนั้นเพื่อให้ผู้ตายได้บริโภคในแบบที่เป็นขุมทรัพย์ที่ผู้ตายจะนำภไปบริโภคในสัมปรายภาพและเนื่องจากเชื่อว่าผีตายโหงมีกรรมมากจะเข้าในวัดเพื่อรับการอุทิศส่วนกุศลก็ไม่ได้เพราะถูกผีในวัดทำร้ายเอา ดังนั้นจึงต้องนิมนต์พระสงฆ์มาทำพิธีนอกเขตวัดซึ่งอาจทำพิธีที่บ้านเจ้าภาพหรือนอกกำแพงวัด โดยอาจทำผามหรือปะระหรือตั้งเก้าสอี้ หรืออาสนะสงฆ์เพื่อถวายทั้งสังฆ์ดิบและสังฆ์สุก ในส่วนของการทำบุญที่เป็นสังฆ์เครื่องสุก หรือเครื่องสังฆทานนั้นจะจัดไว้กี่สังฆ์ก็ได้ถ้า ๑ สังฆ์เท่ากับพระสี่รูป สองสังฆ์เท่ากับพระ ๘ รูป เป็นต้น แล้วจัดสำรับให้ครบตามนั้น ส่วนบ้านจำลองนั้นใช้บูชากัณฑ์เทศน์ สำรับก็จะถวายพระอันดับ ถ้ามีเทศน์ ๒ - ๓ กัณฑ์ก็จะจัดเพิ่มกัณฑ์ขึ้นเท่าจำนวนพระธรรม พระะรรมที่ใช้เทศ เช่น นิพานสูตร มหาวิบาก อภิธัมมารอม หรือไตรปิฏกะ ทั้งนี้อาจมีการนิมนต์พระเทศน์ทุกเรื่องในเวลาเดียวกันก็ได้ เจ้าภาพบางคนอาจจ้างคนคัดลอกคัมภีร์มาถวายและใช้เทศน์ด้วยก็มี
   ในกรณีที่นิมนต์พระสงฆ์มาทำพิธีที่บ้านนั้น เจ้าภาพก็บอกกบุญไปยังญาติพี่น้องและเพื่อนบ้านใกล้เรือนเคียงให้มาร่วมทำบุญด้วยนิยมมีมหรสพท้องถิ่น คือมีซอพื้นเมือง มาแสดงเพื่อให้ความบันเทิงแก่ผู้มาร่วมงาน โดยจะจัดขึ้นเพียงวันเดียว โดยพิธีกรรมจะมีการจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย อาราธนาศีล อาราธนาธรรมและฟังธรรม เมื่อพระเทศน์จบแล้ว อาจารย์จะทำพิธีขมาครัวทาน จบแล้วโอกาสเวนทาน โดยเริ่มจากอัญเชิญเทวดา ยอคุณพระรัตนตรัย ปรารภเหตุในการร่วมทำบุญแล้วอุทิศส่วนกุศลโดยต้องระวังชื่อของบุคคลให้ถูกต้องชัดเจน จบลงด้วยกากรอวยพระแก่กเจ้าภาพ จากนั้นจึงถวายไทยทานแด่พระสงฆ์ พระสงฆ์อนุโมทนาและให้พรเป็นอันจบพิธี