ประเพณีทานข้าวหลามข้าวจี่ จะจัดขึ้นในเดือน ๔ เหนือ ขึ้น ๑๕ ค่ำ (วันเพ็ญเดือน ๖ คือประมาณเดือนมกราคม) หลังจากที่ชาวไร่ชาวนาเสร็จภารกิจทางไร่นาได้ข้าวขึ้นยุ้งฉางหมดแล้ว ก็จะทำพิธี " ทานข้าวใหม่ " เพื่อให้พระสงฆ์ได้ฉันภัตตาหารที่ประกอบจากข้าวใหม่ที่เพิ่งได้มาจากท้องทุ่ง เช่น ข้าวจี่ ข้าวหลาม ข้าวเม่า ข้าวต้ม ข้าวต้มกะทิ ขนมจ้อก(ขนมเทียน) ข้าวต้มใบอ้อย นำอาหารเหล่านี้ไปร่วมถวายพร้อมกับอาหารคาวประเภทอื่น ในชณะเดียวกันก็ถือโอกาสทานขันข้าว คือถวายอาหารเพื่ออุทิศส่วนกุศลไปหาญาติพี่น้องผู้ล่วงลับไปแล้วด้วย

   ข้าวจี่ ได้จากการใช้ข้าวเหนียวปั้นเป็นก้อนเสียบที่ปลายไม้แล้วปิ้งบนถ่านไฟแดงเพื่อให้ข้าวที่จี่นั้นเหลืองกรอบและมีกลิ่นหอม ส่วนข้าวหลามคือข้าวเหนียวที่ถูกหลามให้สุกในกระบอกไม้ไผ่ โดยจะกรอกข้าวเหนียวที่เป็นข้าวสารลงในกระบอกไม้ไผ่ชนิหหนึ่งที่มีเยื่อหนา เติมน้ำไว้ตั้งแต่ตอนเย็น เมื่อถึงเช้าข้าวที่แช่ไว้ก็จะบานออก นำกระบอกไม้นั้นไปผิงกับถ่านไฟจนข้าวสุก เมื่อจะกินก็ปอกข้าวหลามนั้น โดยถากผิวไม้ส่วนที่ไหม้ไฟออกให้เหลือเนื้อไม้ไฟ่สีขาวหุ้มข้าวหลามไว้ เมื่อถึงวันพิธีชาวบ้านตื่นขึ้นแต่เช้านำข้าวจี่และข้าวหลามพร้อมข้าวของอื่น ข้าวตอกดอกไม้ อาหาร ผลไม้ เมี่ยงและบุหรี่ รวมทั้งน้ำสำหรับเอาไว้กรวดเมื่อพระสงฆ์ให้พรไปที่วัด เมื่อไปพร้อมกันที่วิหารแล้ว อาจารย์ก็จะเริ่มนำไหว้พระรับศีล มีกากรเวนทานคือกล่าวพรรณาการทำบุญด้วยข้าวจี่ข้าวหลามในครั้งนี้ พระสงฆ์รับเครื่องไทยทานแล้วให้พรเป็นอันเสร็จพิธี