ประเพณีเข้าโสนานกัมม์หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่าตุ๊เจ้าเข้ากั๋ม เป็นพิธีกรรมอย่างหนึ่งในพุทธศาสนา ซึ่งพระสงฆ์จะอยู่ในป่าช้าหรือสุสาน เข้าไปพักอยู่ที่โคนต้นไม้ใหญ่ในป่าช้า ซึ่งมีชื่อที่มักเรียกว่า "อยู่รุกขมูล" หรือ "เข้ารุกขมูล" ในพิธีกรรมดังกล่าวนี้ พระสงฆ์จะต้องถือปฏิบัติในธุดงควัตรอย่างเข้มงวด จึงเรียกอีกอย่างหยึ่งว่า เป็นการที่พระสงฆ์อยู่กั๋มหรือเข้ากั๋ม เพราะจะต้อง" กั๋มกิน กั๋มอยู่ " คือการสังวรณ์หรือสำรวมความประพฤติทุกอย่างโดยเคร่งครัด เพื่อต้องการบันเทาความห่วงหาอาลัยต่อวัตถุข้าวของที่ได้รับจากการถวาย โดยพยายามผ่อนคลายจากการยึดติดทั้งปวง พร้อมกันนั้นก็จะชวนผู้ต้องการบำเพ็ญภาวนา ทั้งที่เป็นสามเณรและประชาชนไปบำเพ็ญศีลภาวนา เพื่ออุทิศส่วนกุศลแก่บรรพบุรุษของตน

   ก่อนที่จะจัดพิธเข้าโสสานกัมม์ ชาวบ้านก็จะมีการแผ้วถางทำความสะอาดบริเวณป่าช้าแล้วปลูกตูบกั๋มหรือกระต๊อบสำหรับพระสงฆ์และผู้ที่มาปฏิบัติธรรม เจ้าอาวสวัดจะออกนิมนต์พระสงฆ์จากวัดใกล้เครียงให้เข้าร่วมพิธีโดยกำหนด ๕ - ๗ วัน ในการที่พระสงฆ์เข้ากั๋มนี้ถือว่าพระสงฆ์กำลังบำเพ็ญพรตอย่างเคร่งครัด ชาวบ้านมักจะถือว่า การทำบุญกับพระในช่วงนี้ จะมีอานิสงส์แรง ดังนั้นจึงมีศรัทธาประชาชนไปร่วมทไทานทำบุญมาก อนึ่งยังถืออีกว่าการที่ได้ตักน้ำอาบถวายไว้ให้พระสงฆ์อาบจะได้บุญมาก เมื่อเกิดในชาติใดก็จะทำให้ผู้ตักน้ำอาบถวายพระมีผิวพรรณวรรณะดี สำหรับกิจกรรมของสงฆ์ในช่วงดังกล่าว เช่น ไหว้พระ สวดมนต์ เทศนาแก่ประชาชนผู้มาร่วมในพิธี นั่งภาวนาตามกองฟอนหรือเชิงตะกอน บังสุกุลและแผ่เมตตา เดินจงกรม นั่งภาวนาในตูบหรือในเพิงพักของตน รับเอาอาหารเพื่อเป็นกิริยาทาน เป็นต้น ส่วนการเทศนาสั่งสอนแก่ประชาชนนั้นมักจะกระทำสองเวลา คือเวลาเช้าและเวลากลางคืน ซึ่งอาจะป็นการเทศน์ตามคัมภีร์ เทศน์ด้วยปฏิภาร เทศปุจฉาวิสัชชนา หรือการเทศแบบใช้เสียงและลีลาอย่างใดอย่างหนึ่งก็ได้ หากเทศน์ตามคัมภีร์แล้ว มักจะใช้ คัมภีร์ มหาวิบาก พระมาลัยโปรดโลก ตำนานพญาอินทร์ มูลละนิพพาน หรือนิพพานสูตร
   ในการประกอบพิธีโสสานกัมม์หรือตุ๊เจ้าเข้ากั๋มนี้ นอกจากจะมีอานิสงส์มากแล้ว การที่ประชาชนมาร่วมทำบุญกันมากนี้ ก็ย่อมจะเป็นที่มาของทุนทรัพย์ที่จะนำไปใช้ในสาธารณกุศล เช่นการสร้างศาลาในป่าช้าหรืออื่น ๆ ต่อไป